Geen categorie

Damp uit de tijd van Napoleon

Door Wim Brands, geplaatst op 30 september 2013

Wim-Brands-8835dp-304x294

Bij het doorvlooien van de catalogus van de kwaliteitsuitgever viel me op dat hun seizoen opende met een boek van een cabaretier die zijn nieuwe voorstelling vergezeld laat gaan van een debuutroman.

Ik hoop er het beste van, heus, maar ik hou ook mijn hart vast. Ik dacht, hier wordt gelonkt naar publiek dat de naam van de schrijver wellicht kent van de televisie. Want het zijn de jaren waarin een uitgever kan zeggen dat je bij het uitgeven van boeken vooral moet letten op wat er op de buis wordt gedaan. De buis baart boeken. De schrijver moet buiswaardig zijn. En dan heb ik het over buiswaardigheid binnen de tien minuten.

Mijn tijd zal het wel duren. Ik ben ook geen cultuurpessimist, laat staan nostalgisch. Ik kijk wel uit. Ik ben alleen blij dat je ook dezer dagen nog in een tijd kunt verdwijnen die van alle tijden is en waarin andere wetten gelden.

Zo bekeek ik nog niet lang geleden op een Amsterdamse markt de uitstalling van een koopman die speelgoed, oude tijdschriften, boeken verkocht. Opeens wist ik wie hij was: Joop Blaauw, die ooit bij de Arbeiderspers debuteerde met de bundel Een loden hart en die nadien jaren op het Waterlooplein stond. Hij gaf ook nog een bundel in eigen beheer uit. Van die bundel had hij ook een mooie dure map laten drukken die meen ik honderd euro kostte. De map had hij die middag bij zich.

Mag ik even kijken, vroeg ik.

Nee, zei hij, te duur.

Ik vertelde het verhaal aan Arthur Slenk. Arthur is een bijzondere kunstenaar, zijn collages moeten nog eens in een groot museum worden tentoongesteld. Ze zijn beter dan die van Kurt Schwitters. Ik overdrijf niet.

Hij was die middag op het Waterlooplein geweest en roemde de paar boekhandelaren die daar nog steeds staan en die er hopelijk tot in eeuwigheid boeken blijven verkopen.

Arthur had een mapje oude Vlaamse briefkaarten gekocht. Hij wist nog niet wat hij ermee ging doen. Dat kwam wel. Hij heeft geduld. Zo kocht hij ooit in Frankrijk een partij oud vloeipapier dat pas veel later het basismateriaal werd voor wonderlijk mooie collages.

Arthur wist intussen direct dat ik het over Joop Blaauw had. Ik wil dat drukwerk van hem nog wel eens kopen, zei hij.

Ik weet waar hij woont, ik bel gewoon aan. De houding van Blaauw beviel hem intussen. Je kunt ook nee zeggen. Waarna hij vertelde dat hij tijdens zijn militaire dienst gekleed in het grijs een Arnhemse antiquaar bezocht die een nummer van de Stijl in de verkoop had. Arthur gebaarde naar het tijdschrift en kreeg te horen ‘dat zou ik maar niet kopen’.

Joop Blaauw, Arthur Slenk, de Arnhemse antiquaar zijn vertegenwoordigers van een boekenwereld die voorbij lijkt. Maar dat is schijn.

De kwaliteitsuitgever met zijn schrijvende cabaretier in de aanbieding is voorbij, nog voor het feest begonnen is.

Voor de magie van het feest moet je elders zijn. Een verhaal dat Arthur Slenk me vertelde is wat dat betreft verhelderend.

Het gaat over het krachtige verleden dat ook in het heden nog zijn dampen verspreid.

Jaren geleden bezocht Arthur Waterloo. Hij wist dat Napoleon niet ver was. Maar hoe diens geest te vangen?

Hij besloot natte aarde mee te nemen. Die aarde droogde thuis op en werd door Arthur in treffend vormgegeven potjes gedaan. Er zat van alles in de oeroude aarde. Stukjes kogel bij voorbeeld.

Goed, de truc is dat je zo’n potje flink moet schudden, dan draai je de deksel er af en zie, er komt damp uit het potje.

Damp uit de tijd van Napoleon.

Sommige moderne uitgevers snappen hier niets van.