Recensie

De waarheid over Don Quixote / Het bedrog van Cervantes

Door Jan Dietvorst, geplaatst op 9 maart 2017

don quishote
‘Sorry Spanje! Dit verhaal zal je pijn doen, je trots zal gekrenkt worden. (…) In dit boek ga ik onthullen dat Miguel de Cervantes i Saavedra niet de tweedelige Don Quixote heeft geschreven. Ook zit hij niet achter de apocriefe Don Quixote’
, schrijft Jettie H. van den Boom op de eerste bladzijde van haar boek De waarheid over Don Quixote / Het bedrog van Cervantes.

Dit in eigen beheer uitgegeven boek bestaat uit twee delen. In het fictionele  deel ‘een detective’  komt een schrijfster de werkelijke auteur van het beroemde verhaal over Don Quixote op het spoor en staat op het punt haar onderzoek te publiceren. Er blijken twee partijen te zijn die zich het manuscript willen toeëigenen, beiden zijn er op uit om deze vondst met inbegrip van de maakster zelf voorgoed te laten verdwijnen. De ene partij , twee Spanjaarden uiteraard, de andere is de katholieke Orde der Jezuïeten. Thrillers ontlenen hun werking aan contrast; de belagers van de schrijfster doen hun duistere en gewelddadige werk tijdens een mooie zomer in een hedendaags semi-modain milieu in Maastricht.

Het onderzoek van het romanpersonage Anna van Bergen is het andere deel van het boek: ‘ de feiten’. Alter ego Jettie van de Boom heeft in een nauwkeurige historische, literaire en tekstuele analyse de Engelse filosoof, rechtsgeleerde en politicus Francis Bacon (1561- 1626) als auteur van Don Quixote geïdentificeerd. Onmisbaar bij het onderzoek naar de eerste versies – de Spaanse in 1605, de Engelse in 1612 – is op de eerste plaats haar actieve kennis van beide talen, maar essentieel is haar zogenaamd ‘steganografische’ leeswijze van het boek dat zij als een geheimschrift opvat. In de steganografie – steganos is Grieks voor verborgen – hebben letters een getalswaarde: A = 1, B = 2, etc. Francis Bacon is 33; het boek staat vol met optellingen met veelbetekende uitkomsten. ‘Er zijn in DON QUIXOTE 52 hoofdstukken en in DON QUIXOTE het tweede boek 74 hoofdstukken, dit is een totaal van 126 hoofdstukken. Met andere woorden in letters omgezet vormt dit: F BA, de afkorting van Francis Bacon. ‘

De aanwijzingen voor de agency van Bacon en een achttal andere geïdentificeerde medeschrijvers blijken legio. De vraag dient zich aan wat Bacon verborg en waarom hij ontdekking door een ingevoerde lezer toestond, beter gezegd,  daar zelfs op hoopte. Van den Boom veronderstelt dat Francis een bastaardkind van koningin Elisabeth I was. Aan het hof waren intriges, samenzweringen, geroddel en cliëntelisme een dagelijkse praktijk – Bacons biografie  volgt in zekere zin de grillen van machthebbers – het idee van geheimhouding en onzichtbare genootschappen lijkt daarom te passen bij zijn tijd.  Van den Boom suggereert zelfs dat zijn cryptografische bezigheid een noodzakelijke tegenwicht voor dagelijkse professionele stress was. Bacon als ‘spelletjesgek’; in zekere zin devalueert deze vaststelling het belang van zijn geheimhouding.

Voor de Jezuïeten is Don Quixote een ridderverhaal over de Graal, geschreven door een esoterische auteur en daarmee een bedreiging voor de autoriteit van de Kerk van Rome. Bacons versleutelde pleidooi om zelf op onderzoek te gaan en daarmee tot kennis te komen staat haaks op hun wetenschap vijandige leer. De vraag of ‘de Ark met de Graal nu voor de kust van Nova Scotia ligt op het voormalige Gloucester Eiland, het huidige Oak Island’, is overigens niet wat wij ons tegenwoordig bij wetenschap voorstellen. Die vraag maakt van het Christendom een avontuurlijk jongensboek en dat was  (en is) blijkbaar voor sommigen al subversief genoeg.

Dat de zeer productieve Francis Bacon ook de oprichter van de Rozenkruisers was en onder de naam Shakespeare sublieme poëzie en toneelstukken schreef kan waar zijn of niet. In De waarheid over Don Quixote wordt Bacons formaat als master of ceremonies zelfs haast mythisch. In de geest van haar held maakte Jettie van den Boom een opmerkelijk boek.

De waarheid over Don Quixote / Het bedrog van Cervantes. Jettie H. van den Boom. Uitgeverij General Features.