Recensie

Lijm en Revolutie

Door Jan Dietvorst, geplaatst op 28 februari 2019

Op de vijfde verdieping van Centre Pompidou in het Cabinet de la photographie zijn de fotocollages te zien die Jos Houweling in 1975 voor zijn 700 Centenboek maakte. Het boek kwam destijds uit ter gelegenheid van het 700 jarige bestaan van de stad Amsterdam.

Houweling fotografeerde in reeksen een aantal karakteristieke onderdelen van de stad waar hij woonde, onder andere verkeersborden, deurbellen, bakfietsen, woonboten, wasgoed, vuil op straat en Amsterdammers die met hun ellenbogen op de vensterbank uit hun raam leunen. Het Centre Pompidou kocht de collages recent aan en heeft er de tentoonstelling  Amsterdam seventies’  / un inventaire excentrique van gemaakt.

In de bijhorende krant schrijft een naamloze medewerker van Pompidou ter inleiding: ‘ The artist photgraphed series of urban subjects, thus creating a popular and alternative iconography of 1970’s Amsterdam that was illustrative of the rebel spirit of a young generation, inspired by the Provo movement.’ Provo bestond twee jaar van 1965 tot 1967, de beweging stopte vóórdat in mei 68 de revolutie in Parijs op uitbarsten stond. Het lijkt wel of ‘Parijs’ de herinnering aan de eigen volksopstand met deze tentoonstelling levend wil houden, maar de vraag is of Houweling zich in deze institutionele historische kaders laat inpassen. Het 700 Centenboek was rebels, maar niet op de manier waarop het stokoude Provo of de gloednieuwe Sex Pistols dat in 1975 waren.

Jos Houweling is als rebel iemand van een buitencategorie. Zoals elke rebel breekt hij ook af, de beeldreeksen van ‘urban subjects’ in Amsterdam 744 – zijn remake van het 700 Centenboeken dat recent bij uitgeverij Voetnoot verscheen – zijn chaotisch, absurd en krankzinnig in vergelijking met de originelen uit 1975. Amsterdam blijkt een ‘liederlijke feesttent’;  het is onwaarschijnlijk dat de PR afdeling van de Gemeente Amsterdam ter promotie van haar stad iets met deze dolgedraaide inventaris van een tulpen-, seks- en hasjwinkel te maken wil hebben.

De iconograaf blijkt evengoed een iconoclast in zijn laatste collageboek Veranderingen / Changes, waarin de kunstenaar zich uitleeft op foto’s van collega’s . Links staat het origineel, rechts de versie van ‘vergruizer’ Houweling, onder wiens handen de wereld er uit gaat zien alsof iemand een kist met zeer uiteenlopende spullen uit zijn handen heeft laten vallen. Het is opmerkelijk dat er in die wereld nauwelijks perspectief is, bijna alles – mensen, lichaamsdelen, dieren, goedkope consumptie artikelen – lijkt in een zeer ondiep aquarium met de digitale lijm van Photoshop tegen de ruit aangeplakt te zitten. Zo’n unieke en subversieve wereld heb je nog nooit gezien.

Amsterdam seventies / un inventaire excentrique. Centre Pompidou, tot en met 29 april 2019.

Amsterdam 744 | ISBN 978 94 91738 524 |204 pagina’s | €37,50 | Verschenen bij Uitgeverij Voetnoot.
Veranderingen / Changes | ISBN 978 94 91738 531 | 204 pagina’s | €37,50 | Verschenen bij Uitgeverij Voetnoot.