Geen categorie

Lucebert & Jazz

Door Peter van den Broek, geplaatst op 18 december 2013

lucebert-jazz-2013-240x358
Op zondagmiddag 8 december liep ik Paradiso uit, stak over met een stapeltje boeken en een cd en stuitte midden op de trambaan op een vriendin. Ze torste twee zware tassen met boeken, dus snel terug naar het trottoir. Ze vertelde over paginagrote artikelen in diverse kranten over het nieuwe boek ‘Lucebert Jazz’.

Verbouwereerd stapte ik even laten de tram in richting Amsterdam Centraal. Waar zou nóg een stuk over dit boek eigenlijk in voorzien? Zou er na alle publiciteit en nu weer dit overigens voortreffelijke boek over de kunstenaar, überhaupt nog veel te vertellen zijn? Dat de Prins der dichters (A.J. Roland Holst), dorpsgenoot, geregeld bij de Keizer der Vijftigers langskwam en dan steevast een appeltaartje meebracht, en dat beide dichters niets moesten hebben van Goethe, de Prins noemde hem ooit een Apollo van gips, moest iedereen deze dingen weten? Ik vroeg het me af.
In ieder geval had het niets met jazz te maken.

Aangekomen bij het station wandelde ik, omdat stilstaan mij niet gegeven is, perron 11B op en neer. Telkens als ik hem passeerde, gluurde een adolescent naar de cd die ik met de boeken op schouderhoogte meevoerde. Nieuwsgierige jongeren helpen de wereld verder. Daarom toonde ik hem de cd. ‘Thelonious Monk’, las hij hardop, om vervolgens op te merken: ‘Die ken ik niet.’ ‘Het is een jazzpianist’ zei ik, ’en ach, zoveel weet ik niet van jazz’, voegde ik er vergoelijkend aan toe.
Het was een begin van een gesprek.

Eenmaal in de trein vroeg hij of hij naast me mocht komen zitten.
Uit gewoonte klapte hij een laptop open, het gesprek ging ondertussen gewoon verder. Hij bleek een eerstejaarsstudent te zijn, een jongen die amper een jaar geleden de middelbare school had verlaten.
Ik toonde hem de door mij op de Beurs van Kleine Uitgevers aangeschafte boeken.
‘Jij hebt voor je eindexamen natuurlijk ook boeken moeten lezen’ zei ik.
‘Jazeker’, repliceerde hij. ‘Ik las altijd de wat meer aparte boeken.’
‘Wat zoal?’
‘Nou, De Kleine Johannes bijvoorbeeld, in de oorspronkelijke versie.’
Hij wist van het bestaan van een ‘hertaalde’ uitgave.

Dat was kat in het bakkie. Een paar jaar geleden schreef ik voor de Beursberichten een stukje over die hertaalde versie. Behendig liet hij zijn vingers over het toetsenbord glijden en las het stukje. Vervolgens stelde hij vast dat de oude versie toch ook nog goed te lezen viel. Dan had hij met Karel ende Elegast meer moeite gehad.

We spraken over de verandering en de begrijpelijkheid van taal door de eeuwen heen. Vanwege de begrijpelijkheidsfactor had hij geen poëzie op zijn literatuurlijst gezet. Het zou te veel tijd gekost hebben. ‘Toch zijn er ook gedichten die niet snel te begrijpen zijn en toch boeien. Ken je Lucebert?’ Nee, die kende hij niet. ‘Je zou bijvoorbeeld het gedicht Horror moeten lezen’, ried ik.
‘Zou u de naam voor mij willen typen?’, vroeg hij, de laptop naar mij toe schuivend.
‘Ik ben dyslectisch.’ Te laf om te bekennen dat ik niet weet hoe die laptops werken, stelde ik voor de naam maar te spellen. Weinige seconden later verscheen daar het dubbeltalent met Horror.

De jongen moest naar Almelo, maar ik had de plaats van mijn bestemming bereikt. Dus of het gedicht aansloeg, weet ik niet. Maar wat ik wel weet is: Lucebert & Jazz is materie die verbroedert.
Een betere reden om het boek aan te prijzen zou ik niet kunnen bedenken.

Ik ben een gemankeerde saxofonist / Lucebert & Jazz, samengesteld door Ben Ijpma en Ben van Melick is een uitgave van Huis Clos. Met bijdragen van onder andere Gerrit Kouwenaar, Henk Bernlef, Igor Cornelissen, Bert Vuijsje, Jan van Gilst, Sipke Huismans, Johanneke van Slooten, Arie Teunissen en Gillis J. Dorleijn. Het boek bevat twee cd’s. Eén met opnamen van de uitreiking van de Constantijn Huygensprijs 1965 aan Lucebert. Daarop lezen Lucebert en Jaap Harten voor en speelt het Misha Mengelberg/Piet Noordijk-kwartet. Op de andere cd staan op Lucebert georiënteerde composities van jazzpianist en componist Michiel Braam door zijn Flex Bent Braam. In het boek is ook opgenomen een overzicht van de collectie jazz- en bluesplaten van Lucebert.