Nieuwe uitgave

Paulus de Boskabouter, in het Terschellings

Redactie, geplaatst op 11 juli 2018


Een nieuwe Paulus-uitgave vertaald in de drie dialecten van Terschelling en voorzien van een cd waarop het verhaal in die dialecten wordt voorgelezen.

Over de drie Terschellinger dialecten

Kunstenaar Jan van Oort liet in 1946 zijn baan bij het Amsterdamse Concertgebouworkest achter zich om op Terschelling een nieuwe carrière te beginnen met vertellingen over zijn boskabouter Paulus. Hij deed dat onder de naam Jean Dulieu vanuit een oude boerderij aan de Kooiweg in Hoorn.

In datzelfde Hoorn woont Richard van der Veen, die zich inzet voor het Aasters, het dialect dat om Oost wordt gesproken. Al vele jaren geeft hij leiding aan De Aaster Joonpraters, die zich bezig houden met het vertalen van boeken en toneelstukken. In 2009 vertaalden ze voor het eerst een boek van Paulus, dat onder de titel De winskhoed werd uitgegeven. Interessant was dat hierin ook twee andere dialecten aan bod kwamen. Want op West-Terschelling ‘preitse se Westers’, in Midsland en omgeving ‘prate se Meslânzers’ en om Oost ‘praatsje se Aasters’. Een bijzondere situatie voor een eiland van nog geen dertig kilometer lengte.

Om dat te begrijpen moeten we ver terug in de ontstaansgeschiedenis van de Waddenzee.
Vanaf 1200, toen de zee in kracht toenam en Terschelling geïsoleerd kwam te liggen, begon het oude Fries van de eilanders een eigen ontwikkeling door te maken. En nadat men in 1502 onder Hollands bestuur kwam waren de gevolgen voor de taalontwikkeling nog verstrekkender. Het gezagcentrum werd naar Midsland verlegd, midden op het eiland dus. Langzaamaan gingen de bewoners er meer en meer Hollands spreken. Het keurige Meslânzers kreeg op het eiland een hogere status. Aan weerskanten van Midsland werd de oude taal in ere gehouden, maar de Westers en de Aasters leidden – zo ver uit elkaar – hun eigen leven. Voor hun dialecten gold dit ook en zo ontstonden er door de tijd steeds meer verschillen.

Bij het eerste Terschellinger Paulus-verhaal was het voor de vertaalgroep een uitdaging om alledrie de dialecten te gebruiken. Maar De winskhoed bleek voor de meeste lezers goed te begrijpen. Wel kwamen er vragen over de uitspraak. Het was een nieuwe uitdaging voor de Aaster Joonpraters om dit te verduidelijken: tijdens de vertaling van De hansop tot Et ynstroeperke kwam men op het idee om aan de uitgave een cd-luisterboek in de drie dialecten toe te voegen. Steeds minder Terschellingers kunnen de dialecten tegenwoordig nog spreken. Maar met Et ynstroeperke in druk én als audioweergave denken we het uiterste te hebben gedaan om de drie prachtige dialecten die Terschelling rijk is een impuls te geven en ze zo lang mogelijk levend te houden.

Tekeningen en tekst: Jean Dulieu
ISBN 978-90-6447-050-9
Gebonden | 120 pagina’s
Incl. luisterboek-cd | € 14,90
18,5 x 22,5 cm (liggend)

Dit boek is o.a. te verkrijgen via Uitgeverij De Meulder.