Recensie

Portret Catalogus

Jan Dietvorst, geplaatst op 6 juni 2018


In 1893 maakte Alphonse Bertillon een boek met de titel: Identification anthropométrique. Instructions signalétiques. Plaat 33 zijn negen foto’s van verschillende neuzen. Plaat 55 toont 12 verschillende oren met allemaal hun eigen aanduiding. De catalogus van de tentoonstelling New Realities in het Rijksmuseum geeft een uitgebreid overzicht van wat men in de negentiende eeuw met de nieuwe fototechniek wilde laten zien. Vanzelfsprekend familieleden (levend én dood), maar ook kunstschatten, monumentale gevels, stalen bruggen, het maanoppervlak, misdadigers, geesteszieken, planten, beroemdheden, en opgezette, dode en levende dieren.

In de geest van Bertillon maakte Jos Houweling onlangs zijn Portret Catalogus, het verschil is alleen dat in zijn verzameling de losse onderdelen – neus, mond, ogen, wenkbrauwen en oren – tot gezichten zijn samengesteld. Eveneens anders is dat je bij zijn collages niet direct aan misdaad en rottigheid moet denken. Hier is blijkbaar een mensenvriend aan het werk geweest.

Anderzijds weet je het met mensen nooit zeker. De onderdelen van deze gezichten komen grotendeels van televisie en uit geïllustreerde tijdschriften, een wereld kortom van veel schijn en weinig wezen. Het is bekend dat Lucebert de inspiratie voor zijn schilderijen met menselijke monsters uit glossy’s haalde.  Jos Houweling heeft ze juist uit de sfeer van marketing, grootspraak en leugens bevrijd.

Met Jos Houweling weet je het trouwens ook nooit zeker. In zijn vorige collage boek Bal & Voet , waarin uitsluitend voetballers figureren, had hij van hen uitsluitend misvormde en hysterische engerds gemaakt. Patrick Kluivert – bij uitzondering herkenbaar – lijkt in de Portret Catalogus nota bene vrij normaal; hij is een van de velen in dit wonderlijke boek die het goed met de toeschouwer voorhebben. Is de Portret Catalogus wellicht een aansporing om in een wereld vol van haat de negatieve tendensen samen met de medemens ten goede te keren?


Portret catalogus
, Jos Houweling is een uitgave van Voetnoot.

Jos Houweling (1943 Amsterdam), beeldend kunstenaar, curator, docent Gerrit Rietveld Academie (1976 -1998), directeur Sandberg Instituut (1998 – 2010), onderwijsvernieuwer en bestuurder, verwierf bekendheid met fotoboeken, waaronder het 700 centenboek (1975) uitgegeven ter gelegenheid van het 700 jarig bestaan van Amsterdam. Centre Pompidou kocht de 200 collages van dit project aan en bereidt een tentoonstelling voor.

Evenement: