Recensie

Promotie in de beeldende kunst

Door Jan Dietvorst, geplaatst op 6 november 2013

Locus_kaft_aangepast_klein

Aan de onmiddellijke indruk van schilderijen en beelden komt- als het goed is – geen woord te pas. Woord en beeld staan in deze wellicht zelfs op gespannen voet met elkaar. Het is daarom op het eerste gezicht vreemd om beeldende kunst als universitaire discipline geaccepteerd te zien. Sinds kort bestaat er in Nederland de mogelijkheid om als afgestudeerd beeldend kunstenaar (master in fine arts) aan de universiteit te promoveren. Krien Clevis, de eerste Nederlandse kunstenaar met een PhD, benoemt in het voorwoord van haar door De Buitenkant uitgegeven proefschrift deze tweeledigheid van het werken met materialen én onderzoek met een textueel substraat. Omdat zij de eerste is, wordt haar boek LOCVS ongewild ook een voorstel voor een methode.

In LOCVS /Herinnering en vergankelijkheid in de verbeelding van plaats / Van Italiaanse domus naar artistiek environement formuleert zij in de inleiding de onderzoeksvraag als volgt: ‘Mijn onderzoek richt zich op plaatsen van betekenis en ik creëer nieuwe plaatsen van betekenis. Deze plaatsen zijn direct gekoppeld aan herinnering, het oproepen van oude beelden of het maken van nieuwe herinneringen, en aan vergankelijkheid en transitie. Mijn zoektocht is een reis door tijd en ruimte: het is niet alleen á la recherché du temps perdu, maar ook du lieu perdu.’ Tot de plaatsen die zij bezoekt behoren zowel de huizen uit haar jeugd als necropoli in Rome, Etruskische graven, het archeologische monument Pompeï en de bouwput van de metro op het Amsterdamse Rokin. De omvang en wijze van documenteren is indrukwekkend, met passende literatuurverwijzingen wordt de fascinatie van de onderzoeker verbreed en ondersteund. Van het testen van een hypothese is in stricte zin geen sprake. Het doel dat onstond in de loop van het onderzoek werd de constructie van een architecturaal volume in de Amsterdamse metro, door Clevis Familiehuis/Halte 2 genoemd.

Locus_foto kunstenaar_klein

Over de wetenschappelijke betekenis van LOCVS valt te twisten. Het ligt in de lijn van de verwachting dat promovendi in de beeldende kunst eerder bij menswetenschappen dan bij betavakken terecht gaan komen, waarmee de academische status van PhD Fine Arts op zich al uit de aard der zaak minder solide is. Het is daarom beter om naar Krien Clevis’ werkstuk te kijken als een bevoorrechte kijk in het hoofd van een beeldend kunstenaar. Het echte werk is Familiehuis/Halte 2 in het Amsterdamse Rokin en dat moet het voor de toeschouwer doen. Je vraagt je af waarom een kunstenaar iets anders dan de ‘onmiddelijkheid’ van het kunstwerk zou moeten willen.

Titel: LOCVS
Auteur: Krien Clevis
Uitgever: De Buitenkant