Nieuws

Thomas Meinecke wint prestigieuze Berliner Literaturpreis 2020

Redactie, geplaatst op 15 oktober 2019


De Duitse auteur Thomas Meinecke heeft de prestigieuze Berliner Literaturpreis 2020 gewonnen. Vorig jaar bracht het balanseer de eerste volledige Nederlandse vertaling van hem uit: ‘Helblauw’.

Helblauw‘ is een montageroman. Via dwarsdoorsneden en koppelingen tussen diverse tijdvakken en locaties monteert de auteur zijn encyclopedische materiaalcollectie tot een waar polyfonisch meesterstuk. Centraal in Meineckes werk, en in deze roman in het bijzonder, staat de grensoverschrijding of de verbastering, zowel op talig als op inhoudelijk vlak.

Vertaling uit het Duits (‘Hellblau’, Suhrkamp 2001) door een collectief onder redactie van Arne De Winde. De uitgave van het balanseer was qua vertaling én vormgeving een ware krachttoer. Enkele fragmenten uit het nawoord om dit te verduidelijken:

Door zijn radicale bevraging van genreconventies werd ‘Helblau’ door verschillende critici als een ‘Un-Roman’ gezien. De prangende vraag is dan ook: hoe zo’n niet te situeren on-ding vertalen? Wij zijn van mening dat de radicale meerstemmigheid en -taligheid van Meineckes montageroman een al even radicale vertaalslag vereist. Daarom stelden we een collectief van 50 vertalers samen die elk enkele fragmenten naar keuze voor hun rekening namen, wat resulteerde in een caleidoscopisch 300-delig geheel. Deze vertaalstrategie bewaart niet alleen de polyfonie van de ‘brontekst’, maar drijft ze ook op. Daarbij aansluitend reveleert ze des te meer hoe vertalen een literaire act is, onlosmakelijk verbonden met een hoogsteigen stemgeluid.

Hybridisering is niet alleen een stilistisch procedé bij Meinecke, maar ook een inhoudelijk gravitatiecentrum. De roman draait immers in grote mate rond identiteit als een fluïde socioculturele constructie – en alle afweermechanismen die dit inzicht willen afblokken. Men zou kunnen denken dat dit toch een typisch postmoderne thematiek is, maar de originaliteit en radicaliteit van ‘Hellblau’ zit hem in de voortdurende kortsluiting tussen verschillende velden: antisemitisme, racisme, gender, mode, maskerade/travestie, techno- en jazzcultuur, oorlogsvoering etc. (…)

Gestage verbastering is ook de dynamiek die het grafisch ontwerp van dit boek stuurt. Het lettertype, dat we normaliter als een vaststaande en transparante identiteit beschouwen, wordt hier op losse schroeven gezet. Over een spanne van bijna 400 pagina’s transformeert het font van een klassieke schreefletter (Goudy Old Style) naar een gebroken schrift (Goudy Text). Er zitten in totaal 4 x 3 x 666 lettertypes in het boek, 7992 mengvormen. Onverhoeds wordt zo ook de typografie een beladen narratief, dat niet ophoudt met versmachtend woekeren.

Thomas Meinecke (1955) was mede-uitgever en redacteur van het avant-garde tijdschrift ‘Mode & Verzweiflung’ en in de jaren tachtig schreef hij columns voor Die Zeit. Hij publiceerde kortverhalen en tal van romans bij Suhrkamp Verlag. Zijn werk is verschillende keren bekroond. Hij is tevens muzikant, songwriter en dj.