Recensie

WEB TYPOGRAFIE klinkt goed, maar ziet er niet uit

Door Philipine van Hee, geplaatst op 27 juni 2015

webtypografie
Bas Jacobs begint zijn pamflet over de typografie op het web met een opmerkelijke constatering: door de lichaamshouding van de lezer te bekijken kun je volgens hem al een oordeel vellen over web typografie zonder zelfs maar op het scherm te hoeven kijken. ‘Let maar eens op de houding van lezers achter een groot computerscherm op een bureau, of op iemand die ’s ochtends op het perron het laatste nieuws op zijn telefoon leest. Moet het hoofd naar beneden worden gebogen en de smartphone 20 centimeter onder de neus gedrukt worden, dan weet je al dat het ontwerp van desbetreffende website niet voldoet.’ Wat volgt is een bevlogen verhaal over de kenmerken van goede letters en hun gebruik. Het gaat over lettergrootte en het gezag van letters met schreven. Over de preferente regellengte, afbreken en uitlijnen. Vanzelfsprekend refereert Jacobs in zijn fillipca regelmatig aan het onbetwiste cultusvoorwerp van de typografie, namelijk het boek. Zijn conclusie is evident en eenvoudig; goede web typografie kan zo naar de drukker toe.

Lege pagina’s op het web kosten niets. Ze zijn bovendien oneindig voorradig. Er is met andere woorden geen rem op de mogelijkheden, iedereen met een PC kan als columnist, ontwerper, bladenmaker en uitgever aan de slag. Personal computers zijn een visuele en grafische speeltuin, het gereedschap – templates, lettertypen, opmaakprogramma’s – ligt in ruime hoeveelheden klaar. Het aanbod is dan ook overweldigend. Er is eigenlijk maar één ding dat op het web ontbreekt en dat is de vuilnisbak.

Jacobs noemt het probleem van te kleine letters en stelt vast dat de ontwerpers van dergelijke web pagina’s zeer waarschijnlijk geen brildrager zijn. Het is een gemiste kans dat Bas Jacobs zijn betoog niet met andere voorbeelden van slechte web typografie illustreert. Er valt geen enkele naam, geen enkele URL wordt te kijk gezet, er zijn geen voorbeelden te zien. Het blijft dus gissen hoe slechte web typografie er uit ziet.

Web kritiek is gezien de alomtegenwoordigheid van het medium zeer gewenst, Bas Jacobs 30 pagina’s tellende boekje geeft er een aanzet toe en het is te hopen dat anderen zich tot een vervolg aangespoord voelen. Zo levert zijn hypothese over de relatie tussen lichaamshouding en typografie een belangwekkend sociologisch onderwerp, namelijk de vraag of de iphone- en computergebruiker met zijn houding voor het oog van de wereld aan wil geven dat hij of zij met uiterst belangrijke zaken bezig is. Dergelijk gedrag geeft met andere woorden status. En het geeft de gebruiker privacy, wat in dit geval wellicht niets anders dan onzekerheid en angst voor medemensen is. Meer studie is vereist.

Bas Jacobs is letterontwerper bij het pan-Europese lettercollectief Underware. WEB TYPOGRAFIE klinkt goed, maar ziet er niet uit is uitgeven door Bureau Grrr en Uitgeverij De Buitenkant.