Recensie

Bloed van Mapalarte

Door Nico de Louw, geplaatst op 30 september 2013

omslag Malaparte LR

Curzio Malaparte is een pseudoniem van Kurt Erich Suckert , 1898 geboren in Prato. Zijn Duitse vader was naar het Toscaanse Prato gekomen om een textielfabriek op te zetten en had daar zijn volbloed Italiaanse moeder gevonden. Al was  Malaparte ‘tweebloedig ‘, Italiaan was hij in hart en nieren.

Zijn pseudoniem was, zo zei hij, gebaseerd op het gegeven dat Napoleon Bonaparte ondanks zijn naam beroerd aan zijn einde was gekomen en dat zijn naam Malaparte juist daarom een gelukkige dood in het vooruitzicht stelde. Net onder de 60 overleed hij 1957 in Rome aan kanker: een laat gevolg van het inademen van mosterdgas in de loopgraven van WO I.

Of zijn dubbele afkomst zijn ziel heeft verscheurd weten wij niet. Wel kan met reden verondersteld worden dat hij, waar hij ook was, zichzelf een buitenstaander voelde en van daaruit van nature de positie van waarnemer innam. Flamboyant als hij was stond Curzio bekend als een extreem non-conformist. Dit gold ook zijn politieke opstelling. Begonnen als aanhanger van de fascistische partij, eindigde hij als communist. Volgens sommigen vindt  deze eigenzinnigheid zijn uitdrukking in het beroemde huis Casa Malaparte, een bouwkundig hoogstandje op een ontoegankelijk rotspunt van het eiland Capri.

Malaparte voerde een scherpe pen, die hem tijdens het interbellum in het Italië van Mussolini naar aanleiding van zijn boek ‘De techniek van de staatsgreep’ (1931) een lange verbanning naar het eilandje Lipari opleverde. Naar verluidt leverde dit werk niet alleen de gram op van het Italiaanse staatshoofd, maar ook van het zojuist aangetreden bevriende staatshoofd uit Duitsland. Door tussenkomst van Ciano, minister van buitenlandse zaken en schoonzoon van Mussolini, werd Malaparte voor het begin van de 2e wereldoorlog op vrije voeten gesteld, om daarna voor de Corriere della Sera de oorlog te verslaan.

Zijn grote bekendheid dankt hij aan Kaputt, waarin hij o.a. zijn ervaringen aan het Finse front te boek stelt. Het door Liliane Cavani verfilmde boek De Huid doet verslag van de Amerikaanse opmars vanuit Sicilië tot in Napels en droeg nog verder bij aan zijn naamsbekendheid en verleende hem zelfs een zekere cultstatus.

165_malaparte_lipari_1934_2

Vanuit bekendheid met die achtergrond en de daarbij behorende verwachtingen zal de lezer die de verhalenbundel Bloed uit 1937 ter hand neemt niet licht van zijn verbazing bekomen. De verhalen vormen met elkaar een streng van parels. Met bloed, zegt Malaparte in zijn verantwoording, heeft hij een fascinatie: ”Allemaal van de hardste bikkel tot het zachtste ei, zijn we onderhorig aan deze wet: de enige waaraan we echt onderhorig zijn. Het meeste wat we van ons in ons hebben is bloed. In de aderen vonden onze gedachten, onze dromen, onze gevoelens, onze daden hun oorsprong”.

De bloedgroep typeert hij als het enige onveranderlijke element van de mens. Onveranderlijk zelfs na bloedtransfusie. Hij is gefrappeerd door uitkomsten van onderzoek waarin verwantschap tussen bloed van mens en dier aan het licht wordt gebracht. In Bloed roept Malaparte op fenomenale wijze zijn soms wrede maar ook gevoelige jeugd op en voert de lezer Italië binnen ‘zoals het is’ of in elk geval door de buitenstaander ‘Curtino’ doorleefd is. Elk verhaal appelleert aan onze eigen jeugdervaringen, heeft  een eigen aroma en dompelt de lezer onder.

Een ieder die Italië heeft bezocht ervaart een feest der herkenning, Malapartes’ zinnelijke tekst laat je de vis of bloemen ruiken, de smaak van rode wijn proeven en voor je geestesoog zie je de Stromboli die hij zelf vanuit Lipari zag bij het schrijven van dit kleinood.

Het slotverhaal is een prachtige novelle over een ambtenaar wiens dag in de war raakt op een bijzondere zaterdag in het Rome van het opkomende fascisme.

Nederlanders hebben in Werther Nieland van Gerard Reve misschien wel de mooiste benadering van jong zijn, met de nieuwsgierigheid, angst en onzekerheid die daarbij horen. De Italianen zullen voor een terugkeer naar de verloren tijd van de jeugd heel goed met Bloed uit de voeten kunnen.

Titel: Bloed
Auteur: Curzio Malaparte
Uitgever: Uitgeverij IJzer