Recensie

Nelly, Does en de anderen

Door Philip van Hee, geplaatst op 7 januari 2014

00 Nelly van Doesburg, Pianist
Marinus Schroevers begint zijn verhaal over Nelly van Doesburg met de aanschaf op 29 februari 2012 van een CD met de pianomuziek die zij op DADA avonden speelde. Die muziek van onder andere Schönberg, Honegger, Van Domselaer en Satie brengt hem bij een tijd die hij niet als een opeenvolging van kunsthistorische feiten, maar als opwinding en dynamische gebeurtenis probeert te begrijpen. Voor de enerverende indruk van ‘het nieuwe’ neemt hij de gevoeligheid van Nelly van Moorsel, een burgermeisje uit een Haagse villawijk, als uitgangspunt. Schroevers probeert van binnenuit te vatten hoe nieuwe muziek en nieuwe kunst iemand als het ware overvalt. Nelly schrijft in haar dagboek over haar eerste DADA bijeenkomst op zaterdagmiddag 10 juli 1920: “Het zaaltje was stampvol en ik moest blijven staan. Ik troostte me maar met de gedachte dat zo mijn mooie violette zomerjurk met grote strooien witte hoed en bijpassende kraag en manchetten mooier zouden uitkomen. Maar al heel gauw dacht ik niet meer aan de jurk en aan wat mijn buren er wel van zouden vinden. Ik had alleen maar oog voor die man op het podium, die daar zonder ophouden, druk gebarend en op en neer lopend, aan het praten was met een stapel papier in de hand, zonder erin te kijken.” Nelly overwoog non te worden toen haar vader haar de omgang met artiesten als Theo van Doesburg verbood. 

In lyrisch en dwingend parlando beschrijft Marinus Schroevers de sensaties van de kunst en het kunstenaarsbestaan dat Nelly besluit te gaan leven met Theo van Doesburg en zijn vrienden behorende tot de avant-garde van het Interbellum. Er was in Schroevers’ woorden “een kunstvernieuwingsdrang, die een doel moest hebben met alle vuur een uiteindelijkheid na behoorde te streven, internationaal wenste te zijn, en die géén compromissen sloot, nooit, nooit!”

Naar het einde van het boek toe probeert de schrijver Nelly’s opwinding van die eerste DADA avond op te roepen door eerst naar haar ouderlijk huis op de Violenweg te gaan om uiteindelijk voor Mondriaans sublieme Victory Boogie Woogie in het Haags Gemeentemuseum terecht te komen. “Vanavond denk ik aan Nelly”, is de laatste zin van dit betrokken en enthousiaste boek.

Marinus Schroevers (1927) is socioloog, essayist en journalist en publiceerde onder andere de omvangrijke cultuurgeschiedenis De Twintigste Eeuw uitgegeven door de Bataafse Republiek. Nelly, Does en de anderen is een uitgave van Sjolsea.

Titel: Nelly, Does en de anderen
Auteur: Marinus Schroevers
Uitgeverij: Sjolsea